شناسنامه گیاهان > بهارنارنج

نام تجاری گیاه

Bitter Orange

نام علمی گیاه:

Citrus × aurantium L. 

تاریخچه:

نارنج (Bitter Orange) که با نام های دیگری همچون پرتقال سویل (Seville Orange)، پرتقال ترش (Sour Orange)، پرتقال بیگاردا (Bigarade Orange) و پرتقال مارمالاد (Marmalade Orange) شناخته می شود، به درخت مرکباتی با نام علمی (Citrus × aurantium) و میوه آن اشاره دارد.(1)  این درخت متعلق به راسته شمعدانی (Geraniales) و خانواده مرکبات (Rutaceae) است.(2) درخت نارنج بومی آفریقای شرقی و مناطق استوایی آسیا است. امروزه این درخت در سراسر منطقه‌ی مدیترانه و مناطقی از کشور امریکا پرورش داده می شود. (3) باغ های نارنج در امتداد ساحل دریای مدیترانه به ویژه در اسپانیا یافت می شوند.(4) تصور می شود که حدود سال 1200 توسط تاجران عرب وارد اروپا شده و در طول قرن هفدهم توسط گیاه شناسان ایتالیایی، اسپانیایی و فرانسوی مورد استفاده گسترده قرارگرفت. کاربرد و مصرف این گیاه به دوران باستان بازمی‌گردد؛ یونانیان باستان از آن به عنوان ضدعفونی‌کننده در آروماتراپی (رایحه درمانی) و به عنوان یک آرامبخش در گیاه درمانی استفاده می‌کردند.(5)

 
خصوصیات محصول

1- تنظیم ضربان قلب

در پژوهشی اثر غلظت‌های مختلف اسانس این گیاه، روی خواص الکتروفیزولوژیک گره دهلیزی بطنی (جریان الکتریکی در قلب پس از عبور از دهلیزها و رسیدن به بطن ها باید از ساختاری به نام گره ی دهلیزی- بطنی عبور کند) با کمک مدل گره دهلیزی- بطنی و همچنین نقش حفاظتی اسانس بهارنارنج در آریتمی (ضربان نامنظم قلب) در خرگوش مطالعه شد. سه گروه مورد آزمایش قرار گرفتند که در هر گروه 6 و جمعا 18 خرگوش بررسی شد. نتایج این تحقیق بیانگر تأثیر معنی‌دار غلظت‌های مختلف عصاره‌ی گیاه در افزایش پارامترهای الکتروفیزولوژیک پایه‌ی (زمان هدایت دهلیزی- بطنی، زمان تحریک ناپذیری کارکردی) گیاه است. به صورتی که زمان هدایت دهلیزی- گره‌ای در غلظت 0/3 (میلی لیتر بر لیتر) از 3/6±32/6 میلی ثانیه به  6/08 ±40 میلی ثانیه و زمان FRP (زمان تحریک ناپذیری کارکردی) از  5/1±147 به 3/6±166/6 میلی ثانیه افزایش معنی‌داری نشان داد. این تحقیق نشان می‌دهد که بهارنارنج به تنظیم ضربان قلب کمک می‌کند. (6)

2- کاهش اضطراب و استرس

در مطالعه‌ای بالینی، اثر عصاره‌ی بهارنارنج بر استرس در زنان نخستزا بررسی شد. نتایج این آزمایش نشان داد که رایحه درمانی با بهارنارنج، سبب کاهش اضطراب زایمان می‌شود. اسانسهای روغنی با تحریک مسيرهای بویایی در سيستم ليمبيک مغز، باعث بهبود روحيه و کاهش سطح اضطراب در طول زایمان می‌شود. این اسانس‌ها، از راه تنفس جذب می‌شوند و می‌توانند بر آنزیم‌ها، کانال‌ها و گيرنده‌های یونی اثر بگذارند، منجر به تحریک مغز، تسكين اضطراب و افزایش جریان خون مغز شوند و آثار ضد افسردگی داشته باشند. این اسانس‌های روغنی قادرند از طریق تنفس، از سد خونی - مغزی عبور کرده و با گيرنده‌های سيستم عصبی مرکزی وارد عمل شوند. (7)

اخلاقی و همکاران مطالعه‌ای با هدف بررسی مقایسهی اثر بهارنارنج و دیازپام در کاهش اضطراب پیش از عمل جراحی انجام دادند. تعداد 60 بيمار 48-14 ساله‌ی مراجعه کننده برای عمل جراحی انتخاب و بطور تصادفي به دو گروه 30 نفره تقسيم شدند. 2 ساعت پیش از عمل به گروه 1، میزان 100 سی سی عرق بهارنارنج و به گروه 2 محلول يک عدد قرص 5 میلی‌گرم  ديازپام در100 سی‌سی آب بصورت خوراکی داده شد. ميزان اضطراب بيماران و علائم حياتی آنها را پیش و دو ساعت پس از دريافت دارو ثبت کردند. نتایج نشان داد که ميزان اضطراب پس از مصرف دارو، در هر دو گروه مصرف کننده‌ی عرق بهارنارنج و مصرف کننده‌ی دیازپام کاهش یافت. با توجه به  این نتايج، می‌توان بهارنارنج را يک پيش داروی مؤثر برای کاهش اضطراب بيماران پیش از عمل جراحی دانست. (8)

3- تنظیم فشار خون

پژوهشی که سال 2012 در نشریه‌ی Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine  منتشر شد، آثار استنشاق اسانس روغنی بهارنارنج بر پرفشاری خون و سطح کورتیزول بزاق در 83 فرد مبتلا به فشار خون بالا به مدت 24 ساعت را بررسی کرده است. برپایه‌ی این پژوهش، استنشاق اسانس روغنی بهارنارنج به‌طور چشمگیری فشار سیستولیک و دیاستولیک خون را کاهش می‌دهد. غلظت کورتیزول بزاقی (هورمون کورتیزول در واکنش به استرس ترشح می‌شود) هم به میزان چشمگیری کاهش یافت. این مطالعه نشان می‌دهد که استنشاق اسانس روغنی بهارنارنج تأثیر مثبتی بر فشار خون و کاهش استرس دارد. (9)

4- ضد میکروب

براساس تحقیقات، اسانس روغنی بهارنارنج خاصیت ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی دارند. پژوهشی منتشر شده در مجله Pakistan Journal of Biological Sciences نشان می دهد که اسانس روغنی بهارنارنج به جزء باکتری استافیلوکوکوس اورئوس، در برابر سایر باکتری‌های مورد آزمایش (به خصوص باکتری سودوموناس آئروژینوزا)، همچنین دو نوع مخمر و سه نوع قارچِ مورد آزمایش، خاصیت ضد میکروبی دارد. براساس این مطالعه اسانس روغنی بهارنارنج فعالیت ضدقارچی بسیار قوی در مقایسه با آنتی بیوتیک‌ نیستاتین (آنتی بیوتیک استاندارد) نشان داد. (10)

بهارنارنج حاوی نئوهسپریدین، سینفرین، آدنوزین، آسپاراژین، تیروزین، والین، ایزولوسین، آلانین، بتا- سیتواسترول و بتا-داکواسترول است. (11) همچنین براساس مطالعه ای دیگر، بهارنارنج خشک شده حاوی استرویید های دسمواسترول، ارگواسترول، استیگمااسترول و ساپونین ها است. آلکالویید کافئین در عصاره بهارنارنج خشک شده گزارش شده است. اسانس روغنی بهارنارنج حاوی مونوترپن های بتا-لیمونن، لینالول و لینالول استات است. (12)

  • نام بهارنارنج یا نرولی از نام شاهزاده خانم ایتالیایی آنه ماریا گرفته شده است. این شاهزاده خانم، قرن 16 میلادی از آن به عنوان عطر استفاده می‌کرد.
  • در داستان دیگری گفته می‌شود که کلمه‌ی نرولی یا بهارنارنج از نام نرون امپراطور روم گرفته شده است.
  • حدود 100 سال پیش، در دسته گل عروس، از بهارنارنج استفاده می‌کردند و باور داشتند این گل‌ها برای آن زوج، شانس، خوشبختی و شادی می‌آورد. (13)

به دلیل اینکه محتوای سینفرین بهارنارنج در فرمولاسیون‌های مکمل متفاوت است، از دستورالعمل‌های حد مجاز مصرف که توسط تولیدکننده تعیین شده‌اند، پیروی کنید. (14)

2 ساعت قبل یا بعد از غذا.

هیچگونه خطرات سلامت یا عوارض جانبی در ارتباط با مصرف مناسب دوزهای درمانی تعیین شده شناخته نشده است. (15)

بارداری وشیردهی: مصرف نارنج در مقادیر غذایی در طول بارداری احتمالا ایمن است. اگرچه، مصرف آن در مقادیر دارویی ناایمن به نظر می‌رسد. اثرات نارنج بر نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، ناشناخته است. از مصرف نارنج در دوران بارداری و شیردهی پرهیز کنید. 

دیابت: براساس برخی شواهد، نارنج می‎تواند با کنترل قند خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 تداخل داشته باشد. با احتیاط مصرف کنید و سطوح قند خونتان را در فواصل زمانی کوتاه کنترل کنید.

فشار خون بالا: براساس برخی مطالعات نارنج، به خصوص به صورت ترکیب باکافئین، می‌تواند فشار خون را در افراد سالم افزایش دهد. مطالعات دیگر افزایش فشارخون را نشان ندادند. تا به امروز مطالعاتی مبنی بر تأثیر نارنج بر روی فشار خون افراد مبتلا به فشار خون بالا انجام نشده است. چنانچه مبتلا به فشارخون بالا هستید، از مصرف نارنج، به خصوص در ترکیب با محرک‌ها مانند کافئین پرهیز کنید.

گلوکوم: نارنج می تواند بیماری چشمی گلوکوم (آب سیاه چشم) را بدتر کند. در صورت ابتلا از مصرف آن پرهیز کنید.

بیماری قلبی: مصرف نارنج، به خصوص در ترکیب با کافئین یا سایر محرک‌ها، می‌تواند خطر عوارض جانبی خطرناک را در افراد مبتلا به مشکل قلبی خاص به نام "سندرم طولانی شدن فاصله QT" افزایش دهد.

ضربان قلب نامنظم (آریتمی قلب): براساس برخی مطالعات نارنج، به‌خصوص در ترکیب با کافئین، می‌تواند ضربان قلب را در افراد سالم افزایش دهد. مطالعات دیگر بر روی نارنج چنین اثری را بر ضربان قلب نشان ندادند. تاکنون مطالعاتی مبنی بر اثر نارنج بر روی افراد با ضربان قلب نامنظم انجام نشده است. در صورت ابتلا به ضربان قلب نامنظم، از مصرف نارنج به‌خصوص در ترکیب با محرک ها مانند کافئین، خودداری کنید.

جراحی: نارنج عملکرد مشابه محرک دارد، بنابراین میتواند با عمل جراحی از طریق افزایش ضربان قلب و فشار خون تداخل ایجاد کند. از مصرف نارنج حداقل 2 هفته پیش از عمل جراحی خودداری نمایید.(16)

داروهایی برای افسردگی (MAOIs): نارنج حاوی ترکیبات شیمیایی است که بدن را تحریک میکنند. برخی داروهایی که برای افسردگی استفاده میشوند، می‌توانند این ترکیبات را افزایش دهند. مصرف نارنج همراه با این داروها می‌تواند باعث عوارض جانبی خطرناک شامل ضربان قلب سریع، فشار خون بالا، تشنج، عصبانیت و سایر موارد شود. برخی از این داروها عبارتند از: فنلزین (ناردیل) و ترانیل سیپرومین (پارنات).

میدازولام (Versed): بدن میدازولام را برای دفع آن تجزیه می‌کند. نارنج می‌تواند سرعت تجزیه این دارو توسط بدن را کاهش دهد. مصرف نارنج همراه با میدازولام می‌تواند اثرات و عوارض جانبی این دارو را افزایش دهد.

کافئین (اکسدرین، آنادین، ویوارین): نارنج و کافئین هر دو محرک هستند. در ترکیب با یکدیگر، می‌توانند فشار خون را افزایش دهند و باعث تپش و ضربان قلب سریع شوند. این اثر می تواند عوارض جانبی خطرناک مانند حمله قلبی و سکته مغزی شوند. 

دکسترومتورفان (روبیتوسینDM ): بدن دکسترومتورفان را برای دفع آن تجزیه می‌کند. نارنج می‌تواند سرعت تجزیه این دارو توسط بدن را کاهش دهد. مصرف نارنج همراه با دکسترومتورفان می‌تواند اثرات و عوارض جانبی این دارو را افزایش دهد.

فلودیپین (پلندیل): فلودیپین (پلندیل) برای پایین آوردن فشار خون استفاده می شود. بدن این دارو را برای دفع آن تجزیه می‌کند. نارنج می‌تواند سرعت تجزیه آن توسط بدن را کاهش دهد. مصرف نارنج همراه با فلودیپین (پلندیل) می‌تواند اثرات و عوارض جانبی این دارو را افزایش دهد.

ایندیناویر (سریک‌سیوان): ایندیناویر (سریک‌سیوان) برای درمان HIV یا ایدز استفاده می‌شود. بدن این دارو را برای دفع آن تجزیه می‌کند. نارنج می‌تواند سرعت تجزیه آن توسط بدن را کاهش دهد. مصرف نارنج همراه با ایندیناویر (سریک‌سیوان) می‌تواند اثرات و عوارض جانبی این دارو را افزایش دهد.

داروهای تجزیه شونده با آنزیم کبدی سیتوکروم (P450): مصرف نارنج همراه با برخی از داروهایی که توسط کبد تجزیه می‌شوند، می‌تواند اثرات و عوارض جانبی برخی از داروها را افزایش دهد. در صورتی که از این قبیل داروها مصرف می‌کنید، با پزشکتان در مورد مصرف نارنج مشورت کنید. برخی از داروهایی که از طریق کبد تجزیه می‌شوند عبارتند از: لوواستاتین (مواکور)، کتوکونازول (نیزورال)، ایتراکونازول (اسپورانوکس)، فکسوفنادین (آلگرا) و تریازولام (هالسیون).

داروهایی که باعث ضربان قلب نامنظم شوند (داروهایی که باعث طولانی شدن فاصله QT می‌شوند): نارنج می‌تواند باعث افزایش سرعت ضربان قلب شود. مصرف نارنج همراه با چنین داروهایی می‌تواند باعث ضربان قلب نامنظم و ایجاد عوارض جانبی خطرناک از جمله آریتمی‌های قلب شود. برخی داروهایی که می‌توانند باعث ضربان قلب نامنظم شوند عبارتند از آمیودارون (کوردارون)، دیزوپیرامید (نورپس)، دوفتیلید (تیکوسین)، ایبوتیلید (کورورت)، پروکاین‌آمید (پرونستیل)، کینیدین، سوتالول (Betapace) و تیوریدازین (ملاریل).

داروهای محرک: مصرف نارنج همراه با داروهای محرک می‌تواند باعث مشکلات جدی شامل افزایش ضربان قلب و فشار خون بالا شود. از مصرف داروهای محرک همراه با نارنج پرهیز کنید. برخی داروهای محرک عبارتند از دی‌اتيل پروپيون (تینوئیت)، اپی نفرين، فنترمین (يونامين) و پوسيدو افدرين (سودافد). (16)

در جزایر قناری دمنوش گل خشک شده درخت نارنج به صورت خوراکی برای آنفلوآنزا و به عنوان یک آرامبخش برای بی خوابی استفاده می شد. در تونس عصاره گل های خشک شده درخت نارنج به صورت خوراکی به عنوان یک "نیروبخش سیستم قلبی- عروقی" استفاده می شد. در برزیل از این دمنوش به صورت خوراکی برای سرماخوردگی و به عنوان ضداسپاسم استفاده می شد. در ایتالیا دمنوش گل و برگ درخت نارنج به صورت خوراکی به عنوان یک آرامبخش و هضم کننده استفاده می شد. در اسپانیا از دمنوش گل های خشک شده به صورت خوراکی برای هضم غذا استفاده می شد.(12)   

 

1Habibi Bibalani, G., & Mosazadeh-Sayadmahaleh, F. (2011). Recognition and Consumption Uses and Medicinal Properties of Sour Orange (Citrus aurantium) by Rural People in East Part of Gilan Province (North Iran). Journal of Medicinal Plants Research, 5(7), 1238-1243. Retrieved from https://academicjournals.org/journal/JMPR/article-full-text-pdf/C639F0816034

2Dhifi, W., Mnif, W., Jelali, N., El Beyrouthy, M., & Ben Salem, N. (2013).  Citrus aurantium (Bitter Orange) Blossoms Essential Oil and Methanolic Extract: Composition and Free Radical Scavenging Activity. Acta horticulturae, 997(997), 195-200. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/260064802

 3Bitter Orange. Herbal and Alternative Remedies. Retrieved from

http://www.zamboanga.com/z/index.php?title=Bitter_Orange

4A. Saonere Suryawanshi, J. (2011). An Overview of Citrus aurantium Used in Treatment of Various Diseases. African Journal of Plant Science, 5(7), 390-395. Retrieved from https://academicjournals.org/journal/AJPS/article-full-text-pdf/9BEC5249817

 

5Bitter Orange, Citrus Aurantium. The Natural Path. Retrieved from https://www.theherbprof.com/hrbBitterOrange.htm

6Khori, M., Naebpour, V., Rakhshan, E., MirAbbasi, A., & Zamani, M. (2006). The Effect of Essence of Citrus aurantium on the Electrophysiological Properties of Isolated Perfused Rabbit AV-node. Journal of Gorgan University of Medical Sciences, 8(2), 1-7. Retrieved from http://www.goums.ac.ir/journal/article-1-56-fa.html

 

7 نمازی، م.، امیرعلی اکبری، ص.، مجاب، ف.، طالبی، ع.، علوی مجد، ح.، و جان نثاری، ش. (1393). بررسی تأثیر رایحه بهار نارنج بر شدت اضطراب مرحله اول زایمان. مجله زنان مامائی و نازائی ایران، 17(111)، 12-19. قابل دسترس از:

http://ijogi.mums.ac.ir/article_3277_bd243ccc850d0dd02cb1d555a1613610.pdf

 

8 شبانيان، غ.، پوريامفرد، ا.، و اخلاقي، م. (1387). مقايسه اثر بهار نارنج (Citrus aurantium) و ديازپام در كاهش اضطراب قبل از عمل جراحي.مجله دانشگاه علوم پزشكي شهركرد، ويژه نامه طب تكميلي، 18-13. قابل دسترس از: http://fa.journals.sid.ir/Viewaper.aspx?id=94212

 

9Kim, I.H.Kim, C.Seong, K.Hur, M.H.Lim, H.M., & Lee, M.S. (2012). Essential Oil Inhalation on Blood Pressure and Salivary Cortisol Levels in Prehypertensive and Hypertensive Subjects. Evid Based Complement Alternat Med, 2012. doi:10.1155/2012/984203. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23259002

10Haj Ammar, A., Lebrihi, A., Mathieu, F., Romdhane, M., & Zagrouba, F. (2012). Chemical Composition and in vitro Antimicrobial and Antioxidant Activities of Citrus aurantium L. Flowers Essential Oil (Neroli Oil). Pakistan Journal of Biological Sciences, 15(21), 1034-1040. Retrieved from http://scialert.net/abstract/?doi=pjbs.2012.1034.1040

11Huang, S., Hu, S.Shi, J., & Yang, Y. (2001). Studies on chemical constituents from the flower of Citrus aurantium. Zhong Yao Cai, 24(12), 865-867. Abstract retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11917843?dopt=Abstract

12Karthikeyan, V., & Karthikeyan, J. (2014). Citrus aurantium (Bitter Orange): A Review of its Traditional Uses, Phytochemistry and Pharmacology. IJDDHR, 4(4), 766-772. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/304404659_Citrus_aurantium_Bitter_Orange_A_Review_of_its_Traditional_Uses_Phytochemistry_and_Pharmacology

13History, Myths & Legends of Aromatherapy Part 2. TRIPOD. Retrieved from http://aromaticamedica.tripod.com/id23.html

14Bitter Orange. Drugs.Com, Know more. Be sure. Retrieved from https://www.drugs.com/npp/bitter-orange.html

15PDR for herbal medicines. (2000). 2nd ed. Montvale, NJ: Medical Economics Company

16BITTER ORANGE. WebMD. Retrieved from https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-976/bitter-orange

 

هشتگ :



محصولات مرتبط